Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşanan aşiret kökenli şiddet olaylarının ardındaki dinamikler ve çözüm yolları yeniden gündemde. Daha önce yayımlanan bir analizde, bölgedeki sermaye birikimi ve modernleşme sürecinin aşiret kültürüyle birleşmesinin şiddeti tetiklediği vurgulanmıştı. Bu teze itiraz edenler arasında sosyolog Orhan Miroğlu da yer alıyor. Miroğlu, şiddetin temel nedenini son 40 yıldır süregelen çatışmalardan kaynaklı travmaya bağlarken, yazarda aşiret kimliğinin zayıfladığını, yerine Kürt kimliğinin güçlendiğini savunuyor.
Modernleşmenin geleneksel yapıları çözerek modern kimlikleri öne çıkardığına dikkat çeken analiz, Doğu ve Güneydoğu'daki toplumsal değişimin sancılı bir geçiş sürecini yansıttığını belirtiyor. Ekonomik kaynakların yetersizliği, bu sürecin uzamasına ve bunalımların derinleşmesine yol açıyor. Avrupa'daki feodalizmden moderniteye geçişin aksine, Türkiye'de sanayi ve ticaretin zayıf olması, modernleşmeyi farklı bir rotada ilerletiyor.
Kısa vadede şiddetin azaltılması için üç öneri sıralanıyor: Bireysel silahlanmanın önlenmesi, hukukun caydırıcılığının artırılması ve aşiretlerin kentsel alandaki dernekleşme faaliyetlerinin denetlenmesi. Bölgede yaygınlaşan silah kullanımının, şeref ve onur anlayışının tetiklediği çatışmalarda ölümcül sonuçlar doğurduğu ifade ediliyor. Devletin, kaçak silah denetimini sıkılaştırması ve silah ruhsatlarını zorlaştırması gerektiği vurgulanıyor.
Hukuk sisteminin de şiddet olaylarında yeterince caydırıcı olmadığına işaret ediliyor. Adliye önlerinde bile devam eden kavgalar, devletin yargı yoluyla aldığı kararların toplum vicdanında yer etmediğinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Suriye tarafındaki aynı aşiretlerin, Baas rejimi döneminde şiddet olaylarına daha az rastlandığının altı çizilerek, ciddi tedbirlerin caydırıcı etkisine dikkat çekiliyor.
Son olarak, aşiretlerin kentsel alanlarda dernekleşerek örgütlenmesinin, geleneksel kültürün yeniden üretimine zemin hazırladığı belirtiliyor. Bu bağlamda, devletin bu yapıları izlemesi ve gerektiğinde müdahale etmesi öneriliyor.
