İran İslam Cumhuriyeti ile başta Körfez Arap ülkeleri olmak üzere Ürdün ve Yemen gibi bazı Arap devletleri arasında sağlıklı ve normal ilişkilerin tesis edilip edilemeyeceği sorusu, bölgenin gündemindeki yerini koruyor. Bu mesele, İran ile ABD arasında yaşanan güncel gerilimlerin bir sonucu olmaktan ziyade, Ayetullah Humeyni liderliğindeki rejimin doğuşundan bu yana var olan köklü bir sorun olarak değerlendiriliyor. Velayet-i Fakih, devrim ihracı ve "mustazafların desteklenmesi" gibi doktrinler, İran'ın diğer ülkelerin iç işlerine müdahale etme ve egemenliklerini ihlal etme biçimi olarak yorumlanıyor.
Geçmişte, özellikle Suudi Arabistan gibi bölgenin büyük güçleri, İran rejimiyle dostluk köprüleri kurma girişimlerinde bulundu. 1996'daki Huber Kuleleri saldırısı gibi gerilim yaratan olaylar dahi zaman zaman göz ardı edildi. Merhum Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani dönemi ile o zamanki Veliaht Prens Kral Abdullah bin Abdulaziz arasındaki dikkat çekici yakınlaşma anları da yaşandı. Ancak bu "istisnai" dönemler, İran rejimiyle ilişkileri kalıcı olarak sakin, barışçıl ve normal bir zemine oturtmayı başaramadı. Yaklaşık 47 yıllık bu deneyimin sonucunda, saldırganlığı, cüreti ve silahlanması artmış ideolojik bir rejim ortaya çıktığı belirtiliyor.
Ortadoğu'daki İslami düşünce ve İran'daki düşünce yapısı konusunda önde gelen Arap düşünürlerden akademisyen Rıdvan Seyyid, Şarku'l Avsat'ta yayımlanan "İran, Araplar ve gelecekteki ilişkiler" başlıklı makalesinde bu konuyu ele aldı. Seyyid, İran platosunun tek bir devlet olarak, milliyetçilik, mezhepçilik veya her ikisi birden kaynaklanan emperyal hırslara sahip olduğunu anlamasının zaman aldığını ifade etti. Yazar, geçmişteki yanılgılara değinerek, milislerin ve nükleer programın maliyetinin yüksek ve İran halkı nezdinde popüler olmadığını düşünerek kendilerini teselli ettiklerini, hatta bazı iyimserlerin tüm bunların ABD ve Araplara yönelik bir şantajdan ibaret olduğunu ve belirli dönüm noktalarından sonra sona ereceğini tahmin ettiklerini belirtti.
Seyyid'e göre, mevcut durum, Körfez ülkelerinin askeri gücünün İran'ınki kadar caydırıcı ve güçlü olması gerektiği anlamına geliyor. İran'ın hava kuvvetlerindeki eksiklikleri veya kara ve deniz silahlarının modernliği konusundaki yetersizlikleri olsa da, bu açığı balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) programlarına yaptığı gelişmiş yatırımlarla kapatıyor. Ayrıca Irak, Lübnan ve Yemen'de kendisine sadık milis güçler devşirerek bölgesel etkisini artırıyor. Bu nedenle Körfez ülkelerinin, yakın gelecekte geri adım atmayacak gibi görünen bu İran meydan okumasına karşı koyabilecek seviyede olması zorunlu görülüyor.
Bu hedefe ulaşmanın ön şartı ise, en azından bu tür hayati ve yüksek öncelikli meselelerde iş birliği ve birlik içinde hareket etmektir. Şayet Körfez ile İran rejimi arasında sağlıklı ve normal bir ilişki inşa etmek adına siyasi ve diplomatik bir atılım gerçekleşirse, bu durum çok daha olumlu karşılanacaktır. Rıdvan Seyyid de makalesinde, "İki tarafın da kazanacağı bir teklif üzerinden İran ile ortak bir noktada buluşmak mümkün olamaz mı?" sorusunu sorarak, meselenin ideolojik olmaması halinde istikrarsızlık yaymaktan İran'ın ne kazancı olabileceğini sorguluyor.