NATO üyesi ülkelerin liderleri, önümüzdeki hafta Salı ve Çarşamba günleri Ankara'da düzenlenecek kritik bir zirvede bir araya gelecek. Toplantının ana gündem maddeleri arasında Avrupa'nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, Rusya'ya karşı Ukrayna'ya verilen desteğin sürdürülmesi ve ABD Başkanı Donald Trump ile yaşanan anlaşmazlıkların giderilmesi yer alıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirvede Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırma taahhütlerini yerine getirdiğini ve on milyarlarca dolarlık yeni anlaşmaların imzalanacağını belirtti. Liderlerin ayrıca, Ukrayna'ya silah finansmanını sürdürme sözü vermesi bekleniyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliği yapacağı akşam yemeğine katılacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, zirve kapsamında ABD Başkanı Trump ile ikili bir görüşme gerçekleştirmesi planlanıyor.
Zirve öncesinde en çok merak edilen konulardan biri, Başkan Trump'ın ittifaka yönelik tutumu. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımlarda ABD'nin NATO üyelerini korumak için “karşılığında hiçbir fayda elde etmeden” para harcamasından şikayet etmişti. Avrupalı yetkililer, Trump'ın Erdoğan ve Rutte ile olan güçlü ilişkileri sayesinde zirvenin sorunsuz geçmesini umarken, İran'daki kırılgan ateşkes ve Trump'ın NATO'ya yönelik artan eleştirileri nedeniyle tam bir emin olamıyorlar.
Mark Rutte, Çarşamba günü Berlin'de yaptığı açıklamada, gelecek haftaki zirvenin ana odağının, yapılan ek harcamaları muharebeye hazır askeri kabiliyete dönüştürmek ve savunma sanayinin üretim kapasitesini ciddi ölçüde artırmak olacağını vurguladı. Rutte, NATO'nun transatlantik bir ittifak olarak kalacağını ancak bu yapının daha iyi dengelenmesi gerektiğini ifade ederek, Avrupalı müttefikler ve Kanada'nın Avrupa'daki konvansiyonel savunma için daha fazla sorumluluk üstlendiğini belirtti. Geçen ay yaptığı açıklamada ise NATO'nun Avrupalı üyeleri ile Kanada'nın 2025 yılında savunmaya bir önceki yıla göre 90 milyar dolar daha fazla harcayarak toplamda 570 milyar doların üzerine çıkacağını duyurmuştu.
Zirvede İran'daki savaşın da gölge düşürmesinden endişe ediliyor. Çatışmaların yeniden alevlenmesi veya Trump'ın Avrupalı liderlere, ABD'nin askeri operasyonlarına yeterince destek vermedikleri gerekçesiyle öfkesini yöneltmesi ihtimaller dahilinde. Bu durumun, ABD'nin bir NATO üyesine saldırı durumunda yardım etme taahhüdünü gereksiz kılabileceği yönündeki imaları da endişeleri artırıyor. İsminin açıklanmasını istemeyen Avrupalı bir diplomat, ittifakın hâlâ ayakta ve canlı olduğunu ancak “biraz hırpalanmış durumda” olduğunu ifade etti.
Geçtiğimiz 12 ay içinde Trump'ın Danimarka'dan Grönland'ı alma tehdidi, Avrupalı müttefiklere danışmadan İran savaşını başlatması ve Avrupa'daki askerlerini geri çekme kararı gibi olaylar ittifak ilişkilerini ciddi şekilde gerdi. Ancak kıdemli bir NATO diplomatı, liderlerin risklerin farkında olduğuna inandığı için daha iyimser bir tablo çizerek, olası pürüzlerin giderilmesinde Mark Rutte'nin devreye girebileceğini belirtti.